Zaburzenia przetwarzania słuchowego u dzieci


Zaburzenia przetwarzania słuchowego (APD/CAPD) u dzieci to trudności w interpretowaniu dźwięków przez mózg, mimo że słuch fizyczny (audiogram) jest prawidłowy. Problem dotyczy „co mózg robi z tym, co słyszy”, a nie samego ucha.


Najczęstsze objawy
Objawy mogą być subtelne i często nasilają się w hałasie (klasa, świetlica):
- trudności ze zrozumieniem mowy w hałasie lub przy wielu mówiących osobach,
- częste „co?” / „proszę powtórzyć”,
- problemy z wykonywaniem złożonych poleceń (zwłaszcza wieloetapowych),
- mylenie podobnych dźwięków (b–p, d–t, s–sz),
- słaba pamięć słuchowa i koncentracja,
- opóźniony rozwój mowy, trudności w czytaniu i pisaniu,
- szybkie męczenie się przy słuchaniu, rozdrażnienie.


Co nie jest APD
APD może współwystępować, ale nie jest tym samym co niedosłuch, ADHD, dysleksja, autyzm.


Dlatego potrzebna jest rzetelna diagnoza różnicowa.
Diagnozie poddaje się dzieci najczęściej po 7. roku życia (wcześniej wyniki mogą być niemiarodajne, jest mało testów badających młodsze dzieci. Jednak zawsze można wykryć trudności w danych obszarach, zagrożenie późniejszego APD, przez co można wcześnie stosować profilaktykę.).


Proces obejmuje diagnozę w Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej i/lub u specjalistów:
ETAP 1. Audiolog/otolaryngolog – prowadzi badania słuchowe, wyklucza niedosłuch (badania: audiometria tonalna (słuch fizyczny), audiometria mowy, tympanometria, otoemisje akustyczne).
Jeśli słuch obwodowy jest prawidłowy → przechodzi się dalej.

ETAP 2. Testy przetwarzania słuchowego (np. rozumienie mowy w hałasie, rozdzielność czasowa, lokalizacja dźwięku).

ETAP 3. Diagnoza logopedyczna/neurologopedyczna - sprawdza rozumienie mowy, różnicowanie głosek, pamięć słuchową, analizę i syntezę słuchową, wpływ trudności słuchowych na mowę, czytanie i pisanie.

ETAP 4. Czasem psycholog – uwaga, pamięć, funkcje poznawcze, wykluczenie lub współwystępowanie ADHD, dysleksji, spektrum autyzmu.


Terapia i wsparcie
1. Trening słuchowy
- ćwiczenia różnicowania dźwięków, pamięci i uwagi słuchowej,
- programy terapeutyczne (prowadzone przez specjalistę).
2. Terapia logopedyczna
- praca nad rozumieniem mowy, artykulacją, tempem przetwarzania.
3. Wsparcie w szkole
- siedzenie blisko nauczyciela,
- krótsze, jasne polecenia (także pisemne),
- sprawdzanie zrozumienia poleceń,
- ograniczanie hałasu
4. Strategie domowe
- mówienie wolniej, krótszymi zdaniami,
- kontakt wzrokowy,
- rutyna i przewidywalność,
- zabawy słuchowe (rymowanki, sekwencje dźwięków).